و مأذون و پروانگى . و جايز بودن : روا بودن و مشروع بودن و امكان داشتن و شايسته بودن . جائزة ( j ezat ) ا . ع . صله و عطيه ج : جوائز و ارمغان و تحفه و لطف و احسان . و استادنگاه آبكش بر سر چاه . و شربتى از آب و خوائز الاشعار و الامثال ما جاز من بلد الى بلد . جايزه ( j yeze ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صله و عطيه و انعام و باصطلاح دفتر علامت صحت يعنى الفى كه بر روى اعداد و بابتها پس از مبالغه و تصحيح كشند تا دال بر صحت باشد و نيز در كتابت خط افقى سر كجى را گويند كه در اول هر عنوانى كشند . جائشة ( j ecat ) ا . ع . دل و قلب و روح و نفس . جائع ( j e ' ) ص . ع . مرد گرسنه . ج : جياع و جوع ( jovva ' ) . جائعة ( j eat ) ص . ع . مؤنث جائع زن گرسنه و جائعة الوشاح : زن لاغر شكم جائف ( j ef ) ص . ع . در گذرنده و نفوذكننده . ج . جيفان . جائف ( j ef ) ا خ . ع . نام پنج موضع كه آنها را جيفان اليمامة گويند يعنى جائف الصوت و جائف السقطة و جائف الرحيل و جائف الوبيلى و جائف الشجر . جائفة ( j efat ) ص . ع . طعنه‌اى كه باندرون گذرد . و طلعة جائفة : پشتهء كوچك . ج . جوائف . جايگاه ( j y - g h ) ا . پ . مكان و مسكن و خانه و مقام و منزل و هر محلى كه در آنجا چيزى ثابت شود و يا محلى كه شامل چيزى باشد . و محل تولد . جاى گرفتگى ( j y - gereftagi ) ا . پ . مسكن و سكونت و اقامت . جايگه ( j y - gah ) ا . پ . جايگاه . جايگير ( j y - gir ) ص . پ . كسى و يا چيزى كه جائى را متصرف باشد و ثابت در مكانى بود و برقرار شده و متوطن . و مؤثر . و جايگير شدن : مقرر شدن و محترم بودن و در مقام عالى بودن . جائل ( j el ) ص . ع . كمربند و يا حلقهء انگشترى كه محكم نباشد . جائلة ( j elat ) ا . ع . كارى كه بدان اشتغال دارند يق اجل جائلتك اى اقض الامر الذى انت فيه يعنى كارت را بكن . جاى مانده ( j y - m nde ) ص . پ . باقىمانده در جاى . و نالايق و بىهنر و ناتوان و ضعيف . و آنكه نتواند جماع كند . جاىمند ( j y - mand ) ص . پ . سست و كاهل و بىكار و معطل . جاى نشست ( j y - necast ) ا . پ . جايگاه و موضع و محل و مقام و موقف و مسكن . جاى نشين ( j y - necin ) ا . پ . جانشين . جائى ( j i ) ا . ع . آينده . جايى ( j yi ) ا . پ . جاى نامعين . و نام گلى در هند كه جاى نيز گويند . و بيت الخلا . و به جايى يعنى هر كجا . جائية ( j eyat ) ا . ع . چرك و ريم و و خون . جاييدن ( j yidan ) ف م . پ . منزل دائمى گرفتن . جب ( jabb ) م . ع . جب القوم جبا و جبابا ( از باب نصر ) : غالب آمد آن قوم را . و جبت المراة النساء : فائق آمد آن زن زنان ديگر را در حسن . و نيز جب و جباب : بريدن و بر آوردن خصيه . و گشن دادن خرما بن را و فارغ شدن از تلقيح آن . جب ( jobb ) ا . ع . چاه يا چاه بسيار آب دور تگ يا چاه در مرغزار نيكو و يا چاه سر بر نياورده و يا چاه ناكنده . ج : اجباب و جباب و جببة . و توشه‌دانى كه بعض آن را بر بعضى دوخته باشند . و ا خ : موضعى در بربر كه از آنجا شتر گاو پلنگ آورند . و جاى آب آمدنى مرطى را . و چند آب . و ا خ : موضعى ميان قاهره و بلبيس . و جب الكلب ا خ : دهى بحلب گويند اگر سگ گزيده را پيش از چهل روز بدانجا برند و از آب آن خورد شفا يابد . و جب يوسف ا خ : بر دوازده ميل از طبريه ميان سنجل و نابلس . و دير الجب ا خ : در موصل . و جب الطلعة : داخل طلعهء خرما يا غلاف آن . جبء ( j b ' ) ا . ع . سماروغ سرخ . و پشته و چاهك در زمين كه آب در آن گرد آيد . ج : اجبوء و جباة ( jebaat ) و جباء و جبأة و اخير شاذ است . جبأ ( jab ' ) م . ع . جبأ جبا و جبوء ( از باب فتح و سمع ) : باز ايستاد و ناخوش داشت و بر آمد و ناگهان بر آمد و پنهان شد و فروخت جأب يعنى گل سرخ را . و جبأ عنقه : كج كرد گردن خود را . و جبأ السيف : بر جست شمشير از زخمگاه و كار نكرد . و كذلك جبا البصر . جبأ ( jaba ' ) ع . ج . جبء . جبا ( jobba ' ) ا . ع . بددل . و نوعى از تير . جبا ( jab ) ا . ع . خاك گرداگرد چاه و جاى آمدن آب چاه . و آب گرد آوردهء جهة شتران پيش از ورود آنها . و حوض و جاى ايستادنگاه آب كش از چاه . و كلمهء ايجاب مانند اجل يعنى آرى . ج : اجباء . جبا ( jab ) و ( jeb ) و ( job ) م . ع . جبا جبوة و جباوة و جبا و جباء و